ทำไม ‘ผี’ ถึงกลายเป็นสิ่งน่ากลัว? ถอดรากศัพท์คำว่า ‘ผี’ จากผู้ปกปักษ์รักษา สู่ความสยดสยองในสื่อร่วมสมัย

Summary

• รากศัพท์ของคำนิยามสิ่งน่ากลัวในภาษาไทยมีความหลากหลาย โดยปีศาจและอสุรกายมาจากภาษาสันสกฤตที่เดิมหมายถึงสิ่งกัดกินเลือดเนื้อหรือกลุ่มเทพฝ่ายตรงข้าม ส่วนวิญญาณเดิมหมายถึงการรับรู้ ขณะที่คำว่า ผี เป็นคำไทยดั้งเดิมที่ครอบคลุมถึงสิ่งเหนือธรรมชาติทั้งปวงตามความเชื่อวิญญาณนิยม
• ในสังคมดั้งเดิม ผี มีหน้าที่ปกปักษ์รักษาและเชื่อมโยงมนุษย์เข้ากับธรรมชาติผ่านความเชื่อเรื่องผีบ้าน ผีเมือง (หลักเมือง) ผีบรรพบุรุษ (ด้ำ) และผีชั้นสูงอย่างพญาแถน ซึ่งมีมิติของการเกื้อกูลและเป็นระบบความเชื่อทางสังคมยุคก่อนประวัติศาสตร์
• การเข้ามาของศาสนาพุทธและพราหมณ์-ฮินดู รวมถึงสื่อร่วมสมัย ทำให้ผีถูกลดระดับอำนาจลง โดยผีฝ่ายดีถูกเปลี่ยนไปเรียกว่าเทพ เทวดา หรือพระภูมิ ส่วนคำว่า ผี ถูกผลักให้กลายเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งชั่วร้าย วิญญาณเร่ร่อน และความน่ากลัวในยุคปัจจุบัน