ทำไมตัวเอกต้อง “กลับบ้าน” เมื่อปลายทางของการเติบโตคือการกลับมายังจุดเริ่มต้นอีกครั้ง

Summary

• มหากาพย์โอดิสซีย์ เล่าถึงโอดิสซุสที่ใช้เวลา 10 ปีเดินทางกลับบ้านหลังสงครามทรอย ความอหังการและเล่ห์เหลี่ยมในตอนแรกได้หล่อหลอมให้เขาเปลี่ยนจากนักรบที่ทะนงตนกลายมาเป็นมนุษย์ธรรมดาที่รู้จักนิ่ง สงบสติอารมณ์ และคำนึงถึงคนรอบข้าง ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่ครองใจผู้อ่านมาตั้งแต่ยุคโบราณ
• แนวเนื้อเรื่องแบบนี้เรียกว่า circular narrative หรือการเล่าเรื่องแบบวงกลมที่จุดเริ่มต้นและตอนจบอยู่ในจุดเดียวกัน โดยมีหัวใจหลักคือ "การกลับบ้าน" ซึ่งกลายเป็นต้นแบบให้วรรณกรรมรุ่นหลังและภาพยนตร์มากมาย เพราะทำให้ผู้ชมรู้สึกเติบโตไปกับตัวละครและสะท้อนความจริงของชีวิตมนุษย์เสมือนลูปที่เป็นวัฏจักร
• ทว่า มิลาน คุนเดอรา ได้เสนอในนิยาย Ignorance ว่าในชีวิตจริงนั้น การหวนคืนไม่จำเป็นต้องเป็นบ้านที่เราจากมา และเราอาจไม่สามารถกลับมาบรรจบที่จุดเริ่มต้นได้หากมันคลาดเคลื่อนไปแล้ว ความเป็นบ้านหรือพื้นที่ปลอดภัยไม่จำเป็นต้องยึดติดอยู่กับภูมิลำเนาเดิม แต่เป็นอะไรก็ได้เช่นคนรักหรือเพื่อน เพื่อให้รู้จักปล่อยวางและสละความยึดติด