Humberger Menu

‘ละครออนไลน์’ ช่วงโควิด-19 ...ทางรอดชั่วคราวของคนทำละครเวที

คุณสามารถอ่านได้อีก

5

บทความ

Register

or

Login

creator
The Showhopper
LineCopy

LATEST

+
Summary
  • เราเชื่อว่า ‘ละครออนไลน์’ น่าจะเริ่มเป็นคำที่หลายคนเริ่มนึกถึงกันมาสักพักแล้ว โดยเฉพาะในหมู่คนที่หลงใหลใน ‘ละครเวที’ เพราะหากพิจารณาจากสถานการณ์ปัจจุบันเกี่ยวกับโควิด-19 ที่เรากำลังเผชิญอยู่ ก็ดูยังไม่มีทีท่าว่าวิถีทางของการจัดแสดงและการเสพสื่อละครเวทีจะสามารถกลับมาเป็นปกติได้ในเร็ววัน
  • Dreambox Theatre และ B-Floor คือกลุ่มคนทำละครที่ผลิต ‘ละครออนไลน์’ ออกมามากที่สุดเป็นอันดับต้นๆ จากการเก็บข้อมูลสถิติในปี 2020 ซึ่งพวกเขาก็มีข้อแนะนำว่า ถ้ามีใครอยากทำละครออนไลน์สักเรื่องในช่วงที่โควิด-19 กำลังแพร่ระบาดแบบนี้ ควรมีแนวคิดเช่นไร


(จากซ้าย) ลิง-สุวรรณดี จักราวรวุธ และ เอื้อ-เอื้ออาทร วงศ์ศิริ แห่ง Dreambox Theatre

 

เราเชื่อว่า ‘ละครออนไลน์’ น่าจะเป็นคำที่ใครหลายคนเริ่มนึกถึงกันมาสักพักแล้ว โดยเฉพาะกับกลุ่มคนที่หลงใหลใน ‘ละครเวที’ เพราะหากพิจารณาจากสถานการณ์ปัจจุบันของโควิด-19 ที่เรากำลังเผชิญอยู่ ก็ดูยังไม่มีทีท่าว่าวิถีทางของการจัดแสดงและการเสพสื่อละครเวทีจะสามารถกลับมาเป็นปกติได้ในเร็ววัน

ดังนั้น เราจึงถือโอกาสมาพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับ เอื้อ-เอื้ออาทร วงศ์ศิริ โปรดิวเซอร์คนเก่งจาก Dreambox Theatre อีกหนึ่งกลุ่มคนทำละครคุณภาพที่อยู่คู่เมืองไทยมาตั้งแต่ปี 2544 ซึ่งเป็นเจ้าของผลงานละครเวทีชื่อดังอย่าง ‘แม่นาค เดอะ มิวสิคัล’, ‘นางฟ้า เดอะ มิวสิคัล’ และผลงานคอเมดี้สุดอมตะอย่าง ‘ทึนทึก’

พร้อมด้วย จา-จารุนันท์ พันธชาติ และ ปูเป้-ศศพินทุ์ ศิริวาณิชย์ สองศิลปินแห่ง B-Floor กลุ่มละครเวทีโรงเล็กระดับท็อปที่ก่อตั้งและผลิตผลงานออกมาอย่างต่อเนื่องกว่า 22 ปี เคยกวาดรางวัลมากมายจากชมรมวิจารณ์ศิลปะการแสดง รวมถึงยังมีผลงานที่ดังไปไกลถึงระดับต่างประเทศมาแล้ว

ในฐานะที่ต้นสังกัดของทั้งสามเป็นกลุ่มคนทำละครที่ผลิต ‘ละครออนไลน์’ ออกมามากที่สุดเป็นอันดับต้นๆ จากการเก็บข้อมูลสถิติในปี 2020 เรามาดูกันดีกว่าว่า ถ้ามีใครอยากทำละครออนไลน์สักเรื่องในช่วงที่โควิด-19 กำลังแพร่ระบาดแบบนี้ พวกเธอจะมีอะไรดีๆ มาแนะนำให้เราฟังกันได้บ้าง


ปูเป้-ศศพินทุ์ ศิริวาณิชย์ จาก B-Floor

 

กระแสตอบรับของละครออนไลน์ยุคโควิด-19

“เราว่ามันเวิร์กนะ เพราะมันมาในตอนที่คนไม่ได้ดูละครนานแล้ว คนคงคิดถึง” ปูเป้กล่าวเช่นนั้น เพราะมองว่าในช่วงของการแพร่ระบาดเมื่อปี 2020 เป็นช่วงที่ผู้คนไม่สามารถหาละครเวทีดูได้เลย ดังนั้น เมื่อเริ่มมีผู้สร้างผุดไอเดียการทำละครออนไลน์ขึ้นมา คนก็แห่กันไปดูและตามไปให้กำลังใจ ทำให้ได้ผลตอบรับที่ค่อนข้างดี

หรือในกรณีของบันทึกการแสดงสด (กล่าวคือเป็นการนำละครเวทีที่บันทึกไว้มาปล่อยให้รับชมทางออนไลน์) ก็มีผู้คนให้ความสนใจเข้าชมกันมากมายเช่นกัน โดยเฉพาะเรื่องที่คนจดจำได้ อยากกลับมาดู หรือพลาดโอกาสรับชมไป ซึ่งมีผู้ชมทั้งที่อาศัยอยู่ในต่างจังหวัดและต่างประเทศ

แต่ทั้งนี้ ต้องยอมรับว่าในช่วงปี 2020 เป็นจังหวะเวลาที่อะไรหลายๆ อย่างค่อนข้างประจวบเหมาะด้วย ทั้งเรื่องของการล็อกดาวน์, ความเบื่อหน่ายของผู้คน หรือบรรยากาศตึงเครียดทางการเมือง กล่าวคือมีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้สื่อบันเทิงอย่างละครออนไลน์สามารถ ‘ขาย’ ได้ในห้วงเวลานั้นพอดีนั่นเอง

ส่วนสถานการณ์ของละครออนไลน์ในปี 2021 นี้ เอื้อให้ความเห็นว่า “มันก็ยังเวิร์กอยู่นะ แต่คงไม่เท่าปีที่แล้ว” ซึ่งอาจเป็นเพราะในปีนี้ ผู้คนเริ่มคุ้นชินกับวิถีชีวิตแบบใหม่ และสื่อบันเทิงในรูปแบบใหม่ๆ ก็มีเพิ่มมากขึ้น จึงทำให้กลุ่มคนดูเหล่านั้นเลือกที่จะ ‘ดู’ หรือ ‘ไม่ดู’ ละครออนไลน์ก็ได้ แต่ทั้งนี้คงขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของผู้ชมแต่ละกลุ่มด้วย -- เช่นเดียวกับที่ปูเป้มองว่า ปีนี้เป็นปีที่ทุกคนเหนื่อยล้ามากขึ้น เพราะฉะนั้น หากละครที่ทำไม่ได้กระตุ้นให้เกิดความรู้สึกอยากดูมากพอ ก็อาจถูกผู้ชมมองข้ามไปได้โดยง่าย


ละครเพลง 'ซ้อน A New Musical' ของค่าย Dreambox ที่เคยเปิดการแสดงเมื่อปี 2561 และถูกนำเอาเทปบันทึกการแสดงมาให้ชมทางออนไลน์ในกลุ่ม Facebook ชื่อ Dreambox Theatre Club เมื่อกลางปีที่แล้ว

 

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองยังคงให้ความเห็นที่ตรงกันว่า หากโปรดักชั่นละครมีฐานแฟนๆ หรือผู้ที่ติดตามอย่างต่อเนื่องอยู่แล้ว อย่างไรเสียก็ยังมีคนดู

“แล้วเราก็เชื่อว่ากลุ่มคนทำจะเล็กหรือใหญ่ (ทั้งจากเงินทุนหรือสถานที่จัดแสดง) มันไม่สำคัญหรอก ถ้าจะทำก็คือทำให้มันดี เดี๋ยวคนดูก็ตามมาเองแหละ” เอื้อกล่าวด้วยความมั่นใจ “ทำไปเลยค่ะ ถึงอาจต้องอาศัยคนรู้จักช่วยกันโปรโมตสักหน่อย แต่เราเชื่อว่าหลายคนพร้อมยินดีสนับสนุนศิลปะละครเวทีกันอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นคนที่ติดตามละครหรือคนที่ไม่ได้อินกับวงการนี้ก็เถอะ ถ้าใครอยากทำก็ทำเลย”

“แต่จะบอกว่า ด้วยเศรษฐกิจแบบนี้ อย่าทำอะไรที่มันเกินตัว อย่าให้ตัวเองเจ็บตัวก็พอ เริ่มจากทำให้เป็น Showcase เล็กๆ ของทีมตัวเอง เป็น Profile ของเราไปเรื่อยๆ คนจะดูมากหรือน้อย ก็คงต้องให้ผลงานพิสูจน์ตัวมันเอง”


กลุ่มละคร B-floor ลงบันทึกการแสดงให้ชมออนไลน์แบบ On Demand ทางเว็บไซต์ Vimeo.com ซึ่งประกอบไปด้วยการแสดงถึง 5 เรื่อง

 

การประชาสัมพันธ์ และการตั้งเรตราคาเข้าชม คือหัวใจสำคัญ

แต่ในการที่จะช่วยให้ละครออนไลน์มีผู้เข้าชมได้นั้น นอกจากตัวผลงานเองแล้ว การประชาสัมพันธ์ก็ถือเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่อาจละเลยได้

“อย่างตอนนี้งานออนไลน์ของ B-Floor ก็ต้องมาคุยกันว่า เราต้องทำพีอาร์เหมือนทำโปรดักชั่นนะ เพราะถ้าเราอยากให้มีคนเข้ามาดู ก็ต้องจริงจังกับการพีอาร์เท่ากับการทำละคร เราต้องหาวิธีดึงคนดู เพราะตอนนี้คู่แข่งมันเยอะกว่าเดิม เนื่องจากการทำละครออนไลน์ไม่ได้แข่งกันแค่คนทำละครในประเทศเท่านั้น แต่มันต้องแข่งกับคนทั่วโลกด้วย และสำหรับคนจากประเทศอื่น ก็ถือเป็นโอกาสดีที่เขาจะได้ดูผลงานของเรา” ปูเป้อธิบายถึงสถานการณ์ปัจจุบัน

“การตลาดของสตรีมมิงก็เหมือนกับการขายของออนไลน์น่ะค่ะ ถ้าเราอยากให้เขารู้ว่ามันมีงานชิ้นนี้อยู่ ก็ต้องใช้วิธีโปรโมตเยอะเหมือนกัน” พี่จากล่าวเสริม


จา-จารุนันท์ พันธชาติ จาก B-Floor

 

ปูเป้ยังมองว่า มันไม่ใช่เพียงการประชาสัมพันธ์เพื่อขายของเท่านั้น แต่ยังเป็นการสื่อสารให้คนเข้าใจด้วยว่าสิ่งที่พวกเขากำลังทำอยู่นั้นมี ‘คุณค่า’ อย่างไร “เราไม่ค่อยเชื่อการขายเพื่อเอายอด เพราะถ้าคิดแบบนั้น เราว่าพัง คุณควรจะขายด้วยเนื้อหามากกว่า ไม่ว่าเนื้อหานั้นจะเป็นอะไรก็ตาม”

ดังนั้น หากผู้ชมจะเลือกซื้อบัตรชมละครสักเรื่อง มันอาจไม่จำเป็นต้องเป็นงานที่ ‘โด่งดัง’ ก็ได้ เพราะแค่เห็นว่าละครเรื่องนั้นมีเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจ พวกเขาก็น่าจะยินดีเสียเงินให้กับสิ่งที่อยากดูจริงๆ แล้ว

อย่างไรก็ดี เช่นเดียวกับการแสดงสด ละครออนไลน์เองก็มีอยู่หลายประเภท ซึ่งแต่ละประเภทก็มี ‘ค่าใช้จ่าย’ ในการจัดแสดงหรือการดำเนินการที่แตกต่างกันไป ‘การตั้งเรตราคา’ จึงเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ต้องคำนึงถึง “สำหรับเรา ความรู้สึกของการดูสดมันคือราคาหนึ่ง การดูการแสดงย้อนหลังที่ถูกถ่ายทำเอาไว้สำหรับออนไลน์ก็เป็นอีกราคาหนึ่ง” ปูเป้กล่าว

ยกตัวอย่างเช่น เทปบันทึกการแสดงสดของ Dreambox ที่แม้จะเปิดให้ชมทางออนไลน์ด้วย ‘ราคา’ ที่ใกล้เคียงกับบัตรจริง (เวลาดูสดในโรงละคร) แต่ผู้ชมก็ยังสามารถเข้าไปชมละครได้นานถึง 15 วัน ซึ่งพวกเขาจะดูกี่รอบก็ได้ตามความพึงพอใจ

ละครออนดีมานด์ (On Demand) ของ B-Floor ที่คิดค่าเข้าชมเพียง 1 ใน 3 ของราคาบัตรจริง เนื่องจากทางโปรดักชั่นไม่ได้มีการตั้งไว้เพื่อสตรีมมิง แต่เป็นเพียงบันทึกการแสดงเฉยๆ ทางโปรดักชั่นจึงคิดราคาเต็มไม่ได้ เพราะมันไม่ได้ถูกถ่ายมาเพื่อการนั้น


‘Tele Theatre: ทึนทึกทางไกล’ ของค่าย Dreambox โปรเจกต์ละครออนไลน์เรื่องแรกที่เปิดให้ผู้ชมเข้าชมฟรี หลังการระบาดของโควิด-19 และมีผู้เข้าชมมากกว่า 66,000 คน

 

หรือแม้แต่ละคร ‘Tele Theatre: ทึนทึกทางไกล’ ของค่าย Dreambox ที่เปิดให้ผู้ชมเข้าดูฟรี ก็เป็นเพราะมีค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างน้อย เนื่องจากเป็นการให้นักแสดงมามีตติ้งกันทาง Zoom แล้วกดบันทึกและนำมาตัดต่อ บวกกับมีสปอนเซอร์เข้ามาบ้าง พวกเขาจึงสามารถเปิดให้รับชมแบบฟรีๆ ได้

จากตัวอย่างที่ได้กล่าวมานี้ ทำให้เราพอจะอนุมานได้ว่า การคิดราคาค่าเข้าชมของละครออนไลน์มักขึ้นอยู่กับค่าใช้จ่ายของโปรดักชั่น, ประเภทของการถ่ายทำ หรือค่าดำเนินการต่างๆ ซึ่งแม้จะสามารถตั้งได้ตามความเหมาะสม แต่ก็ควรเป็นตัวเลขที่สมเหตุสมผลพอที่ผู้ชมจะสามารถ ‘จ่ายได้’ ในยุคที่ต้องประหยัดเช่นนี้

เอื้อยังพูดถึงการตั้งราคาละครออนไลน์ว่า “แต่เราก็ไม่แน่ใจนะ ว่ามันจะคุ้มหรือเปล่ากับการขายบัตรราคาออนไลน์ที่ไม่ควรจะขายแพงแบบนี้” เพราะคงต้องขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการภายในโปรดักชั่นด้วย ว่าจะหาวิธีพลิกแพลงในการทำละครให้มีคุณภาพไปพร้อมกับการได้รับผลตอบแทนที่ ‘คุ้มค่า’ อย่างไรบ้าง เพราะละครทุกเรื่องก็ย่อมมีค่าใช้จ่ายที่ไม่เท่ากัน ไม่ว่าจะเป็นค่าอุปกรณ์ ค่าฝึกซ้อมนักแสดง หรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่แฝงอยู่


กราฟราคาจากการสำรวจเมื่อปี 2020 ผ่านการแสดงออนไลน์ (Online Performance), บันทึกการแสดง (Video Recording) และการแสดงแบบลูกผสม (Hybrid - คือการแสดงสดที่มีผู้ชมทั้งในโรงละครและทางไลฟ์สตรีมมิง)

 

แต่เธอก็ยังมองว่า มันถือเป็นเรื่องที่น่าท้าทายสำหรับคนทำละครอยู่ดี โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ๆ ในวงการ “เด็กสมัยใหม่ทำงานกับสื่อวิดีโอ ใช้กล้องและทำงานตัดต่อได้ดี เราว่าเขาน่าจะมีวิธีสื่อสารผ่านแพลตฟอร์มเหล่านี้ได้น่าสนใจกว่าเรา”

และพวกเขาก็หวังว่า คนทำละครเวทีไทยจะมีกำลังใจในการสร้างสรรค์ผลงานดีๆ ต่อไป แม้ยังต้องตกอยู่ในสถานการณ์ที่เต็มไปด้วยข้อจำกัดเช่นนี้ก็ตาม


Share article
  • Line
  • link
creator
Author
The Showhopper
กลุ่มคนละครที่รวมตัวกันเพื่อเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารด้านละครเวที เพราะอยากเห็นคนไทยสนใจศิลปะการแสดง โดยนำเสนอเรื่องราวที่น่าสนใจและขยายจุดเด่นที่รู้แล้วจะทำให้คุณ HOP ไปดูการแสดงได้สนุกขึ้น

Follow